Archief column: Ze worden vervolgd, toch hebben ze lief

De Deense krant Jyllands Posten die eind september vorig jaar een aantal cartoons publiceerde van onder andere de profeet Mohammed heeft wel wat los gemaakt. Zelden hadden cartonisten zoveel 'succes'. Bleef het eerst nog even stil rond de cartoons, toen begin dit jaar meer kranten nieuws roken en ook de cartoons publiceerden, brak al gauw de hel los.
Met veel verontwaardiging en machtsvertoon werd van Islamkant gereageerd. Op hoge toon werden excuses geeist, gedreigd met boycot van Deense producten en het vogelvrij verklaren van Deense burgers. Een aantal hoofdredacteuren werden ontslagen. Voor veel andere vooral Westerse kranten werd het nu een gewetenszaak de prenten ook af te drukken. Want vrijheid van meningsuiting inclusief kwetsen van mensen en hun gevoelens is in onze samenleving al heel lang een heilige zaak. Na de moord op Theo van Gogh leek er een moment van bezinning op dit punt in te treden. `Je kunt niet alles zeggen!’ Minister Donner pleitte zelfs even voor een opwaardering van het verbod van smadelijke godslastering. Het verzet daar tegen van de kant van Kamerlid Lousewies van der Laan was niet van de lucht. Kijken hoe lang zij het als fractievoorzitster vol houdt als islamgeweld in haar richting komt. Want die is bepaald niet gering.

In diverse grote steden in west en oost gingen massa’s de straat op. In Beirut en Damascus gingen ambassades van Denemarken en Noorwegen in vlammen op. De Islam is een vredelievende religie? De profeet Mohammed de vrede zelf? Om dat maar zo te geloven, moet je maar even geen kranten lezen of tv kijken. En zelfs imams die overtuigd alle geweld afwijzen, leggen soms zoveel agressie in hun preken – Allah zal ze straffen! - dat wel erg veel zelfbeheersing verwacht wordt om het korte lontje, dat ook moslims hebben, niet te laten ontvlammen. Zeker, er is ook een tegenbeweging onder moslims. Zij voelen oprecht niets voor geweld en voelen zich weer de kop van jut. Maar hun inbreng lijkt voor alsnog niet groot.

Het valt niet mee om in deze chaos een eigen positie in te nemen. In de gebeurtenissen zit veel voer voor psychologen. Er is sinds de strijd tegen het terrorisme kennelijk heel veel frustratie en woede gegroeid bij moslims. Ook in het westen. Voor velen in onze samenleving zijn de tv-beelden van afgelopen weekend één grote bevestiging, dat de Islam een religie is vol agressie en dat moslims veelal niet deugen. Kamerlid Geert Wilders zette meteen alle cartoons uitdagend – of is het allemaal de frustratie van een kind? - op zijn website. In elk geval gooit hij bewust olie op het vuur.

Onder ons zullen er niet veel zijn die daar blij mee zijn. In vele kerkelijke gemeenten zijn er al heel lang goede contacten met de moskee. Ook in Delfshaven. Maar het blijft ergens steken. Dat er even wat aan de hand is met een paar cartoons en de hele moslimwereld in brand staat. Het steekt misschien vooral daarom ook, omdat in onze samenleving het christelijk geloof eindeloos belachelijk gemaakt mag worden. Wat ook regelmatig gebeurt. Daarbij wordt voor Jezus Christus geen uitzondering gemaakt. Maar protesten hier tegen, bijvoorbeeld als er weer eens een Jezus-film gemaakt wordt met veel sex, tot voor de rechter halen niets uit. Integendeel. Door je protest trek je precies de foute aandacht. Aan de rechter heb je in deze weinig of niets. En dus leg je je als kerk er bij neer. Je doet niet eens iemand in de ban. Bijvoorbeeld door af te spreken dat je een bepaalde naam nooit meer noemt in enig kerkblad of preek. Nee, wij doen helemaal niets. Is dat het ook wat ons stoort bij al deze moslimopwinding? Ons eigen geweten? Dat die mensen zich opwinden over hun profeet terwijl wij ons vrijwel nooit meer opwinden? Lot zat zijn rechtvaardige ziel nog te kwellen in de poort van Sodom, wij zetten niet eens de tv uit.

Vrijheid van meningsuiting is een ongemeen groot goed. Daarom moet het ook veel kunnen hebben. Daarom hebben we geleerd dat schrijvers van columns en cursiefjes kort door de bocht hun punt mogen maken. En dat cabaratiers en cartonisten dingen mogen vergroten en vervormen en de volle ruimte hebben om te spotten en de spiegel voor te houden. Ook aan kerk en kerkmensen. Maar waar ligt de grens? Waarom vinden ook wij een aantal van de gewraakte cartoons best goed getroffen en lachen er vrolijk om, terwijl naar onze diepste overtuiging kwetsen altijd in strijd is met het gebod van de liefde? `De liefde kwetst niemands gevoel’, zegt Paulus. Maar wij winden ons nauwelijks op. Waarom niet? Omdat gekwetst worden en daarmee omgaan bij christenen hoort vanaf Jezus Christus. Op dat punt kan wel eens een wezenlijk verschil zitten met de Islam. Wij volgen al eeuwen een bespotte en gekruisigde Heer. Bespotting van ons geloof is niet te vermijden in het spoor van Christus. Daarom je niet opwinden of terugslaan. Geert Wilders zal onze man nooit zijn. Met een variant van de titel van een laatst verschenen boek: Zij worden vervolgd, toch hebben ze lief! (Henk Bakker: Zij hebben lief, maar worden vervolgd. Radicaal christendom in de tweede eeuw en nu, Zoetermeer 2005)

Ds. Piet de Jong