Archief column: Nederlands spreken

Het verplicht stellen van het spreken van Nederlands in de publieke ruimten in onze stad, behoort naar mijn idee tot de meest bizarre voorstellen van de laatste jaren. Het is zo on-Nederlands dat je je niet kunt voorstellen dat een `echte’ Nederlander dit heeft bedacht.
Waar je ook komt in deze wereld, altijd zul je als Nederlander je best moeten doen om in Frans, Duits, Engels, Italiaans en noem maar op je verhaal te doen. Want zij spreken in elk geval nooit een woord Nederlands. En gelijk hebben ze. Soms een enkel woord. Ik liep eens met een groepje mensen door een stadje in het noorden van Israël. Een souvenirverkoper kreeg ons in de gaten, waarop hij luidkeels riep zo’n 20 keer achter elkaar: `Hartstikke goed! Hartstikke goed.’ De man wilde iets verkopen en ik geef toe: hij had onze aandacht. Maar als je in onze stad iets wil verkopen aan iemand uit welke land dan ook, dan zul je een andere taal moeten spreken dan Nederlands. Want zij kennen in elk geval geen Nederlands. En nu moet dat ineens anders? En hoever gaat dat?

In Friesland heeft op een onzalig moment een `Friese partij’ er indertijd voor gezorgd dat je zo ongeveer alle overheidsmededelingen in het Fries krijgt aangeleverd. Voor mij reden – met alle respect – nooit een beroep naar die regio te overwegen. Maar zoiets min of meer verbieden, als not done verklaren? Dat gaat wel erg ver. En dan ook nog in Rotterdam? Hebt u wel eens in de metro gezeten in Parijs of Londen?

De gedachte achter het voorstel is natuurlijk duidelijk: taal scheidt en isoleert mensen. Al vanaf de torenbouw van Babel (Gen.11). En met de beste bedoelingen willen wij dat niet langer. Dus wil je meedoen in dit land en in deze stad, dan zorg je dat je Nederlands perfect is. En uiteraard moet er Nederlands gesproken worden op alle postkantoren en alle gemeenteinstellingen.Tot zover oké. Maar slaan we niet een beetje door met het overal verplicht te stellen? Op het postkantoor viel me deze week juist op hoe een beambte haar best deed in het Engels iemand behulpzaam te zijn. Idem op het gemeentehuis. Een andere taal is kennelijk niet het echte probleem. Als ik me niet vergis, zijn dat maar een beperkt aantal talen. Van de mensen die zich van die talen bedienen, zullen velen moslims zijn, zo raad ik maar even. Waarom zegt men dat niet in gewoon Nederlands?

Achter het opleggen van een en dezelfde taal voor iedereen zit zelden alleen maar `beste bedoelingen’. Haast altijd zit er meer achter. Toen ik in de Graafschap Bentheim in Duitsland dominee was (o.a. daar beroepen omdat veel oudere mensen met het Nederlands nog waren opgegroeid in kerk en school, ontdekte ik) dat in het begin van de jaren dertig vorige eeuw het Duits als enige taal ineens was ingevoerd in het dorpje waar ik werkte. En het Nederlands zelfs verboden. In het Nederlands mocht er niet meer gepreekt worden en de `Hollandse psalmen' mochten niet meer gezongen worden. Men brak met een traditie van eeuwen. Dit soort gedachten komen onwillekeurig bij mij boven. Willen wij met de regel 'alleen Nederlands' mogelijk ook bewust een aantal mensen het zwijgen opleggen? Zit dat er achter? Maar isoleer je hen juist dan niet?

In de Bijbel staat niet alleen het verhaal van de Babylonische taal-crash in de oertijd van de geschiedenis van de mensen. Er staat in de bijbel ook een verhaal over de opheffing van alle taalbarières. Dat is het Pinksterverhaal van de Geest van Jezus Christus. God de Geest is hoorbaar heel goed in talen. `De Geest spreekt alle talen en doet ons elkaar verstaan!’ Bij verschil in taal is het vooral een kwestie van respect en willen luisteren naar elkaar. Een kwestie van houding, mind, geest en Geest. Zit het op dat punt goed, dan kunnen we met iedereen communiceren. Eventueel met handen en voeten. Zoals op vakantie in Frankrijk. Geen enkel probleem toch?