Archief column: Lindenberg

Er zijn meer mensen die Lindenberg heten, maar voor mij is er maar één aan wie ik meteen denk bij deze naam. Dat is boekhandel Lindenberg in Rotterdam-Kralingen. Begin december ging de zaak ineens dicht. De zaak was failliet. Laatst –ik was in de buurt– stond ik nog even voor de deur. Om mij te vergewissen dat de winkel echt dicht was. Het was zo. Op de deur hing een mededeling. De voorraad zou veilig gesteld zijn en rond 1 maart a.s. zou er elders in de stad een doorstart gemaakt worden. Hoop doet leven, maar voorlopig sta je er dus voor een dichte deur.

Voor mij zoiets als het einde van een christelijk bolwerk. Als kind wist ik al van Lindenberg Rotterdam. Waar je ook woonde in Nederland – zoals bijvoorbeeld mijn ouders in de duinen in een klein dorpje op Walcheren – en hoorde je bij de refo-familie, toen vooral nog een SGP-familie, dan wist je van Lindenberg Rotterdam. Daar moest je zijn voor goede boeken en bijbels. Je kon ze ook bestellen via de steeds mooier en duurder wordende catalogus die je gratis werd toegestuurd. Heel veel stichtelijke boeken, oud-vaders genoemd. Of de oefeningen van Wulfert Floor. Meer theologische boeken, zoals de Catechismusverklaring van ds. G.H. Kersten of de twee forse delen Redelijke Godsdienst van W. á Brakel. Mijn vader had een kast vol met dit soort boeken. Het boek dat me al snel intrigeerde was de Concordantie van Trommius. Daarmee kon ik als 7-jarige elke naam en tekst in de bijbel opzoeken. Ook las ik graag biografieachtige verhalen van beroemde Engelse predikers. Die verhalen hadden soms iets van een geestelijke soap. Spannend en humoristisch. Mijn vader ging voor degelijker kost. Bij Lindenberg hadden ze een ruime sortering.

Toen ik theologie ging studeren in Utrecht zat ook het adres vast in mijn hoofd: Slaak 8, Rotterdam. Pas later ging ik er ook eens zelf kijken. Indrukwekkend vond ik het. En vooral 2beneden de kelders. Daar liep je soms uren tussen de boekenkasten met de vele antiquarische en tweedehands boeken. Je gaf altijd veel meer uit dan je van plan was. Reden om nooit je vrouw mee te nemen die kelders in. In de winkel zelf stond de tijd niet stil. In snel tempo werd Lindenberg steeds meer een echte boekwinkel, waar je de nieuwste uitgaven op theologisch gebied snel kon aantreffen. Altijd heel verantwoord natuurlijk. Want Lindenberg is geen Donner. Bij Lindenberg werd nooit een uitgave met hoog Kuitert-gehalte aangeboden, op bestelling werd wel alles geleverd. Al heel lang was er ook een uitvoerige muziekafdeling. Platen, bandjes, cd’s, de eerste cd met een preek van de oud-gereformeerde dominee J. van der Poel, een broer van mijn moeder. Want lezen en luisteren vormden de belangrijkste ontspanning van de afzetgroep van Lindenberg. Dat waren mensen die geen TV in huis wilden hebben.

Een paar jaar terug verhuisde de zaak ineens `naar boven’, naar het Oostplein, hoek Burg.van Walsumlaan. Het pand waar vele jaren daarvoor `Johan de Heer’ zijn piano’s en orgels verkocht. Een mooi opgezette winkel met een aparte Bonhoeffer-tafel en veel Engelse theologie. Daarin was Lindenberg altijd al heel goed gesorteerd. Maar het heeft kennelijk niet mogen baten. De deuren gingen dicht. En zo stond ik daar even. Rotterdam was voor mij even niet meer wat het was. Natuurlijk zijn er meer boekwinkels. Donner natuurlijk, modern, breed, op gebied van theologie voorspelbaar gereformeerd vaag. Nee, Lindenberg was echt iets anders. De Slegte dan? Altijd een aanrader, maar geen Lindenberg. De evangelische boekhandel aan de Nieuwe Binnenweg? Aanbevolen, maar niet voor echte degelijke refo-kost. En antiquarisch naar Hoogvliet (Müller) uitwijken of nog erger naar Dordrecht (Van der Tol)? Jammer, heel jammer. In het centrum van Londen ken ik zo drie of vier grote Bookshops met veel `Lindenberg’. Maar in onze stad lijkt het alsof het helemaal over is. Dat is ook een signaal. De tijd is anders geworden. Zelfs de SGP is niet meer de SGP. Wat wil je in een internettijd nog met een Lindenberg? Er komt een doorstart, lees ik op de dichte deur. Laten we het hopen. `Maar’, zo denk ik me omdraaiend richting mijn auto, `het wordt nooit meer Lindenberg.’