Column Aliens

Enige tijd geleden was ik gastdocent op een internationaal seminar "Social dialogue and Christian values in the European enlargement process" in Cluj, Roemenië.De titel was een hele mond vol en een volle mond hadden diverse sprekers. Hoe oostelijker of zuidelijker in Europa, hoe langer sprekers praten...en als je jezelf heel belangrijk vindt, praat je nog langer.  Ongeveer 50 mensen zaten dus moeilijke, langdradige en soms ongenuanceerde lezingen uit. Het wordt ‘bijzonder ­boeiend' als je een half uur lang tabellen hoort oplezen, die je ook op papier had kunnen krijgen. Maar het hoort er allemaal bij. De Bijbelse oproep tot geduld werd soms tot het uiterste beproefd. Deelnemers waren professoren, orthodoxe priesters, katholieke priesters, een verdwaalde protestant, vakbondsleiders, opvoedkundigen en een enkele jongere.... In de Oost-Europese cultuur wordt te vaak nog van een jongere verwacht zijn mond te houden, als er ouderen aan het debatteren zijn in een officiële overlegsituatie.... dus het duurde lang voordat uit die hoek een beleefde vraag kwam. Aan het begin van dit seminar waren we absoluut vreemden. Wat ons scheidde door verschillen in religieuze geschiedenis, sociale geschiedenis, politieke geschiedenis, economische geschiedenis, talen, cultuurgeschiedenis was enorm. Toch was er een basis, onze gemeenschappelijke christelijke wortels. Zou Europa wel mogelijk zijn? Want feitelijk waren we "aliens" voor elkaar. Gelukkig was door de organisator: ‘The Economic and Social Training Institute' gekozen voor duidelijke communicatie, en zo was er een eerste brug om het ‘vreemdelingschap' te overwinnen. Debatten kwamen op gang, en zo werd een tweede brug gelegd. Er werd stevig getafeld en er was goede wijn, ontmoetingen ontstonden, een derde brug werd gelegd. Gesprekken ontstonden (ook hele persoonlijke), een fieldtrip werd gedaan, begrip groeide......Nog een brug van begrip. Waar we ook vandaan kwamen, hoe we ook geloofden, wat we ook aan sociale of culturele acties voerden, we zagen dezelfde problemen, maar ook nieuwe mogelijkheden..... En plotseling.... waren we ‘Europa'. We waren één in waarden, één in een hoop op een betere toekomst, één in de verwachting dat door samenwerking meer bereikt kan worden, één in respect voor elkaars verschillen: we waren één in diversiteit, maar met een verbindende grondlaag. Wat een doorbraak om in elkaar Europeanen te kunnen zien, waarbij ieder trots kon zijn op zijn eigen wijze, eigen cultuur, eigen geschiedenis. We stonden tenslotte niet meer tegenover elkaar, maar naast elkaar en met elkaar. Van ‘aliens' tot vrienden, het kan blijkbaar in 4 dagen. Europa is mogelijk.

Leen La Rivière

Man in black, laatste rij; auteur; in het dagelijks leven voorzitter van www.CNVKunstenbond.nl