Sinds drie weken praten we weer Thai, eten we weer pittig, douchen we weer minimaal twee keer per dag en kunnen Daniel en Benj weer onbeperkt buiten spelen. Na een verlof van drie maanden hebben we ons leven in Thailand weer opgepakt.

klik hier voor de volledige nieuwsbrief

Inleiding vergadering ambtdragers GB Delfshaven 10 maart 2012

Inleiding.
Het verhaal van de twintig jaar die ik hier als predikant werkzaam ben, is niet met een paar woorden verteld. Ik ben hier beroepen in september 1991 en begonnen februari 1992. De Herv Gemeente zat toen in de afronding van een lange ingrijpende sanering van kerkelijke situatie. Te vergelijken met die van vele gemeenten in de PKN op dit moment. In Delfshaven voltrok zich dat al veel eerder. Jaren tachtig, negentig.  Volgens Van Alphen waren hier in 1967 nog 56.000 hervormden, vier kerken: de Nieuwe Kerk aan de sGravendijkwal, de Mathenesserkerk, Kapel Spangen en de Oude Kerk aan de Kolk. Verdeeld over acht, al snel zes wijkgemeenten, netjes verdeeld van behoudend vrijzinnig tot rechts GB.
In de jaren `80 bleven er nog drie rest wijkgemeenten over: GB, confessioneel en oecumenisch hervormd. Die drie hadden kort voor mijn komst besloten in een plan van 5 jaar samen één kerkenraad en  gemeente te gaan vormen.  Voordat ik mijn koffers had uitgepakt, was de Oude Kerk, laatste kerk en bolwerk, verkocht aan een stichting (ik las het in een landelijke krant)  en  kerkenraad 3 ( Delfshaven-Oost, de oecumenische tak ), was van louter armoe aangeschoven bij kerkenraad 2. 

Mijn opdracht was: maak hier één gemeente van . Aanvankelijk kerkten bonders en confessionelen nog gescheiden, één keer per maand was er gezamenlijke dienst. Alles bijelkaar 150 a 175 kerkgangers.  De samenstelling was ongeveer 25%   jonge mensen, 75 % 60 plus. De kerkenraden bestonden vooral uit ouderen, onder hen nogal wat eenvoudige garnituur en een enkel jong mens. Vergeleken met Nunspeet: het voelde in veel opzichten als een ontstellende stap terug in kerkelijke bloei en maatschappelijke welstand. 

Natuurlijk had alles te maken met het verhaal van de stad zelf. De grote wegtrek begonnen na de oorlog. In de jaren tachtig volgde een enorme  ` witte vlucht.’   Inclusief voorzieningen, winkels, Rabobank, er was zelfs even sprake van vertrek van het Spartastadion. Teruggang overal, ook door renovatie van wijken en straten, verhuizen, secularisatie, tegelijk veel nieuwe religie en etnische minderheden.   Kerken stonden met de rug tegen de muur. Het leven in de stad raakte ook in discrediet onder christenen. In het Reformatorisch Dagblad bleef men onophoudelijk waarschuwen en duidelijk maken dat je als christen inde stad niets meer te zoeken had. In mijn tijd zag ik dan ook gesloten worden de Ger Gemeente in Delfshaven, de Oud Ger Kerk en de Ger Gem in Ned in het centrum, verder de Chr Ger Kerk in West, ook refokerk. Van de Gereformeerde Kerk was al bijna niets meer over.
Alleen de Vrijgemaakte Kerk was en is er nog. De trek naar de regio – stad zoekt boer – was ook jaren heel erg sterk.  Inmiddels is die trend gelukkig weer over. Veel jonge mensen komen weer terug naar de stad.
Toen ik binnen kwam, waren deze dingen volop bezig en was de Herv Gemeente Delfshaven in een afrondende fase. Ik begreep dat het heel belangrijk zou worden hoe ik me zou gaan opstellen en welke richting we zouden gaan.

Omslag maken.
De eerste jaren stonden in het teken van samen één gemeente worden. Integreren, organiseren. Liefst  binnen het eerste jaar, niet over een periode van 5 jaar. Daarna kwam de groei al gauw op gang. Twee dingen waren voor ons samen leidend: Punt 1: Wij willen een  gemeente zijn, diep geworteld in de bijbel, in de orthodox gereformeerde en evangelische spiritualiteit, dus veel van God en veel van Jezus. In het spoor van de traditie van de Ger Bond, de Confessionelen en Evangelisch bevlogen mensen. En punt 2: Wij kijken niet meer naar achter, wij kijken naar voren, wij gaan voor missionair, wat dat in de praktijk ook betekenen mag. Dus: qua modaliteit en mentaliteit helder en qua dynamiek gericht naar buiten, missionair.
Missionair voelde als een nieuwe orientering. Minder op modaliteit a,b of c,  meer op houding en visie. Mission veronderstelde voor ons:  a. gevoel voor minderheid hebben. b. we hebben iedereen nodig; c. we doen of we in Lima zijn, een echte grote stad; d. we sluiten ons niet op, maar zetten de deur open; e. welkomgevoel en wij- gevoel, een netwerkkerk

Dit lijkt allemaal erg op de oude volkskerk. De kwalificatie  missionair hielp ons om de draai naar voren te maken en elkaar te vinden.  Toen we eenmaal de slag hadden, bleek dat het geen pijnlijk inleverproces was met allemaal verliezers.  Maar juist omgekeerd:  Elke groep bracht zijn sterke dingen binnen. De GB: prediking en psalmen, de Confis bijbels en actueel, het meer bij de tijdse moment, liederen, c. de oecumenischen gaven toch het gevoel onderdeel te zijn van een kerk wereldwijd, de catholica; d. evangelischen: gaven van de Geest enz.
Ook in de kerkenraadsvergaderingen waren er eigenlijk nooit problemen, onmin of strijd. Het was vrijwel altijd heel plezierig, zo verschillend als men ook was, mannen, vrouwen, kinderdoop en volwassen doop, homo en hetero, Veluwe en de randstad. Mensen uit Barneveld en mensen die net gedoopt waren. En toch: samen met elkaar gingen we ervoor.

De omslag en het doorhakken van knopen zorgden na 3 à 4 jaar voor een zekere groei. De gemeente werd ook steeds meer spiritueel een eenheid, niet alleen als organisatie. In  bijbelse vroomheid en prediking,  ruimte, zorg, diakonaal, missionair, onderling respect en geduld versterkte men elkaar. Avondmaalsdiensten werden hoogtepunten, evenals belijdenisdiensten op Palmpasen. Meer nog dan de kerstnachtdienst werd de Stille Week en de Paasdienst een soort event of hipe.
Gaandeweg namen de jonge mensen toe in aantal. Veel afgestudeerden bleven in de stad, niuewe mensen kwamen hier werken, in de zorg en het onderwijs. Alphacursussen trokken  nieuwe mensen aan. Het aantal jongeren groeide al snel richting 70 %. De laatste tien jaar werd er heel veel getrouwd en werden veel kinderen geboren. Veel jonge gezinnen waagden het in de stad een huis te kopen,  zodat we de laatste tien jaar van een kerk met 70 % jonge mensen in een situatie kwamen van een jonge gezinnenkerk. Dat is nu ook het dominerende beeld. `s Morgen s  zitten er nu heel vaak ruim 400 mensen in de kerk, smiddags tussen de 80 en de 120 (zelfde samenstelling, bijna 95 % jonge mensen) , 1 keer per maand derde dienst  ca150  lofprijzingsdienst. Inmidels veel kinderen, smorgens 60 tot 80 in kindernevendienst is geen uitzondering meer. Veel van deze jonge mensen zijn actief, in gesprekskringen, bijbelkringen, diaconaal of missionair. De kerkenraad geeft hetzelfde beeld: ca 25, meeste twintigers en dertigers, een enkele begin vijftiger.

Er was al heel vroeg een missionair werker van de IZB actief. Vanaf 1992 ook  een missionaire predikant (betaald door de landelijke kerk) , twee of drie missionaire-diakonale  werkers met veel aandacht voor crosscultureelwerk en contacten met moslims. Het laatste kerkgebouw  - Oude of Pelgrimvaderskerk-  werd verkocht aan een Stichting. De beslissing pakte goed uit. Als hoofdhuurders zitten we heel goed.
   

Leerpunten
1. Om vooruit te komen moet je knopen durven doorhakken. Bijv  a. door het werk op nieuwe manier te verdelen; b. liturgische aanpassingen invoeren, Liedboek in alle diensten; c. evangelischen een plek geven met hun lofprijsdiensten; c vrouw en ambt. Doe je dat niet, dan blijf je hangen en mis je de flow.
2.  Spanningsvelden van een missionaire stadsgemeente onderkennen, maar niet laten oplopen. Spanning tussen binnen en buiten. Verdeling van gewone en bijzondere dominee. Goed concept gebleken.
3. Theologische spanningen: Geest en Woord:  wij zijn een Woordkerk, kerk, ambt, verbond en kinderdoop horen bij onze traditie.
4. We gingen regelmatig naar Londen, ook in New York deden we input op.
5. Missionair –gemeentezijn trekt mensen aan die wat van je vragen: huwelijksdiensten, belijdenis,  samenwoners, homoseksuelen, gescheiden mensen, doopvragen. Wat betekent pastoraal en missionair?
In de kerkenraad spraken we af: a. mensen gaan voor regels; b. wees nooit bang voor hellend vlak, maar bekijk elk probleem op zich en c.  wees niet bang over grenzen te gaan maar verleg de grens niet.
6. Een jonge gezinnenkerk zoals die nu ontstaan is, is een zegen en een uitdaging.  Lange tijd bestond de gemeente uit 2/3 jong, 1/3 oud. Van de jonge mensen hebben de helft  kinderen, de andere helft niet. In mijn aanpak gingen de mensen zonder kinderen steeds voor in aandacht, preekurgentie en focus. Intussen domineren de gezinnen. Wat betekent dat voor missionair?
7. We ontdekten dat ouderen heel relaxed kunnen zijn. Ouderen kunnen wel meedoen met dertigers, maar dertigers niet met ouderen. Er kwamen nieuwe ouderen bij, onder hen ook wel ontheemden van andere kerken. 
8. Elk jaar was er belijdenis catechese. Soms zelfs grote groepen. Mensen vanuit de zondaggemeente, de meestroom,  studenten en werkenden. Maar ook via alpha. Heel divers. Dit  jaar deden 27 mensen belijdenis, zes van hen werden gedoopt.

Aandachtspunten
1. Tussen de `oude gemeente’ (80 plus) en de `nieuwe gemeente ‘(20-40) zit ca  40 jaar. Verschillen in morgen en middagdienst. Middagdienst is niet meer als vervolg of voortzetting te zien , maar probeert eigen kracht te benutten. Morgenkudde en middagkudde zijn verschillend.
2. Van kerk met veel twintigers naar jonge gezinnen kerk. Er is een beweging om in de stad te blijven. Daaraan is ook door ons gewerkt. Avonden: voor wie willen blijven.  Je moet van de stad houden. Van  Facebook en andere  netwerken.  Theologie van en voor de stad ontwikkelen. Dr. Tim Keller: `In de stad loop je vier keer meer kans op een bekering dan in een dorp als ..’
3. Spannend in de verkondiging. Appel, confronterend,.maar niet veroordelen, negatief. Voor wie maak je de preek? Hart van het evangelie,  dertigers en hun themas: relaties, carriere en religie, of : sex, gezin,  baan en Jezus
4. Spanning in beleid. Missionair? Blijft uitdaging.
     Zorgpunten:
a. logistiek, te weinig ruimte. Mensen blijven daarom weg.
b. voor gezinnen en niet- gezinnen aantrekkelijk blijven. Naar mijn idee kunnen de dertigers met kinderen wel mee met die zonder, omgekeerd niet
c. het verschil morgen en middag. Middagkudde moet eigen kracht zoeken.
d. nieuwe aanpak missionair, maar hoe? Plek in de stad en de samenleving nieuw opzoeken. Met het oog hierop werd een pand gekocht tegenover de kerk. Maar het moet geen `kerkelijk centrum’ worden, maar ook geen `house of hope’ . Waar zitten we wel?
e. Het blijft kwetsbaar, maar dat was het inde stad al heel lang.

Ds P.L. de Jong  Dit e-mail adres is beschermd tegen spambots, u heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.