4. Als een huwelijk stuk gaat
Dank voor reacties tot nu toe. Ik merk, dat deze stukjes goed gelezen worden en ook gesprekken uitlokken. Dat merkte ik ook bij de nabespreking met dr. H. de Leede. Zijn twee preken over deze thematiek vormden een belangrijke toevoeging. Bij Henk Post kun je van beide diensten een cd bestellen.

Nu een ander punt, dat ons als kerkenraad erg bezig houdt. Ik noemde het al in mijn eerste stukje. De laatste jaren gebeurt het regelmatig dat een huwelijk stuk gaat en mensen uit elkaar gaan. Soms na een betrekklijk korte tijd getrouwd te zijn geweest, soms na lange tijd. Als kerkenraad maken we ons daarover erg bezorgd. Wordt er te makkelijk getrouwd? Of vecht men niet lang genoeg voor zijn /haar huwelijk? Daarover moet maar niemand een makkelijk oordeel zich aanmatigen. Het is niet eenvoudig, al lijkt het wel, alsof een verbintenis vergeleken met een vorige tijd sneller `opgebrand’ is en men dan geen energie, geloof en gebed meer kan vinden of ontvangt om er toch voor te blijven gaan. In onze samenleving zijn huwelijken heel kwetsbaar geworden en ook in de gemeente van Christus merken we dat. Ondanks onze bijbelse principes, hartelijke wil aan onze belofte voor God trouw te blijven, - wie in een crisis raakt, vindt het heel moeilijk. En om vol te houden zijn er twee nodig, vaak ziet een van de twee er niet meer door heen. Voor de ouderlingen en de predikanten levert dat regelmatig zware en aangrijpende gesprekken op. Naar mijn indruk is men overigens eerder dan vroeger geneigd je als dominee erbij te roepen, maar is het veel moeilijker dan vroeger om nog iets te `redden’.
Wat dit punt betreft ook een paar opmerkingen:

1. Geen twee verhalen zijn gelijk. Met vergelijken zij men daarom voorzichtig en een voor ieder gelijk ontwikkeld beleid, zal vaak niet werken.
2. Uitgangspunt blijft het bijbels principe, dat een huwelijk een verbond voor het leven inhoudt. Met die intentie begin je eraan en je belofte is, daar alles voor te doen `totdat de dood je scheidt’. Men denke alleen maar aan het 7e gebod en Jezus’ eigen woorden hierover ( Mat.19 en Mk.10, situatie overigens niet helemaal vergelijkbaar met die van ons!). Jezus laat alleen ruimte voor scheiding in situaties van overspel. De directe en letterlijke toepassing van zijn woorden in het evangelie betekent een hele strenge benadering van elke scheiding, zeker binnen de kerk.
3. Jezus laat echter heel goed merken, dat Hij afweet van de weerbarstige praktijk, waarmee Mozes al te maken had en die Mozes probeerde enigermate te sturen via een `scheidsbrief’. Jezus valt Mozes daarin niet aan of af, maar appelleert op de eerste en diepste bedoeling van God met het huwelijk. Daarin kan uitelkaar gaan eigenlijk nooit een optie zijn, maar omdat bijelkaar blijven in veel situaties dat nog veel en veel minder is, ontstaat een praktijk zoals wij die in ons land – en ook in alle kerken - kennen. Men oordele niet lichtvaardig. In bijna alle gevallen die men tegen komt in de kerk bijvoorbeeld lijkt oordelen simpel, maar meestal weet men vrijwel niets van de situatie. Noch van de hoed noch van de rand. In situaties dichtbij – je eigen broer of zus, een vriendin, jezelf – valt op, dat vrijwel iedereen heel mild oordeelt.( behalve over zichzelf)
4. Als kerkenraad heb je een andere opdracht. Luisteren, herinneren aan de woorden van God en Christus. Meeleven, bidden, zoeken naar wegen die mogelijk verder helpen. En als mensen uit elkaar gaan, - elk van de twee serieus nemen.
5. Met tuchtmaatregelen zijn we als kerkenraad terughoudend. Meestal zetten de mensen die uit elkaar gaan, zichzelf meteen zwaar onder de tucht. Door bijvoorbeeld een aantal keren niet deel te nemen aan de viering van het Avondmaal. Ze willen eerst proberen hun leven op orde te krijgen, terecht. In sommige gevallen vragen we ook als kerkenraad indringend, dat men een time out neemt. Voor bezinning, verwerking, verootmoediging naar God toe. Na verloop van tijd vindt men dan weer een weg om verder te gaan. Ook door zich weer in te zetten in de gemeente van Christus.

Een laatste punt bij deze vragen is: hoe te handelen bij een nieuw huwelijk? En kan een tweede huwelijk wel ingezegend worden in een kerkdienst? Loop je daar niet helemaal vast met bijvoorbeeld de woorden van Jezus? Zelf vind ik dit een van de moeilijkste punten in deze problematiek. Jezus’ woorden zijn inderdaad heel duidelijk, maar het is ook heel duidelijk, dat Jezus een mens haast altijd weer een nieuwe kans geeft en weer een deur voor hen opent. Een tweede huwelijk hoeft dus niet in strijd te zijn met de woorden van Jezus over scheiding. Juist zij die aan hun scheiding ( getrouwd of ook als samenwoners) heel erg geleden hebben – de meesten zijn dat – beamen dat ten volle en doen niets af van Jezus’ woorden. Intussen is men dankbaar, als er toch weer iemand op hun weg komt om het leven mee te delen. In de kerk hechten we aan het huwelijk, ook voor hen die een scheiding achter zich hebben. Dat betekent dat je niet kunt weglopen, als men vraagt, of er voor hun (tweede huwelijk) een zegen is. Bedoeld is natuurlijk: een zegen van God! Mogen we hen een gebed om die zegen onthouden?

Het antwoord vind ik niet moeilijk. De praktijk wel. Zelfs als iedereen – ook de ex-familie – akkoord is. Ook hier geldt weer: geen twee verhalen zijn hetzelfde. Er zijn verschillen. Voor wie bijvoorbeeld trouwt met de man / vrouw, die de oorzaak geweest is van het mislukken van het eerste huwelijk, kan in de Anglicaanse Kerk slechts rekenen na openlijke schuldbelijdenis op een eenvoudige blessing, meer niet, al ben je de toekomstige koning van Engeland. Maar de dingen kunnen in uw of jouw geval heel anders gelopen zijn.

Ten slotte: als kerkenraad tillen we heel zwaar aan deze vragen. Maar we zijn ook altijd weer dankbaar, als twee mensen hun leven op orde krijgen en daarbij bewust en ootmoedig vragen naar de zegen van God. Hier laat ik het voor nu bij, me goed bewust dat je in een stukje van deze omvang alleen wat kort-door-de-bocht je kunt uitdrukken.